Q&A vol.1 - ΕΣΕΙΣ ΡΩΤΑΤΕ...ΕΜΕΙΣ ΑΠΑΝΤΑΜΕ

Η σωστή προετοιμασία πριν από μια εργαστηριακή εξέταση ξεκινά από τη σωστή ενημέρωση.

Χρειάζεται να είμαι νηστικός; Τι ακριβώς περιλαμβάνει μια γενική αίματος; Ένα αποτέλεσμα γενετικής εξέτασης μπορεί να αλλάξει; Γιατί χρειάζεται καλλιέργεια όταν υπάρχει υποψία μύκητα στο νύχι; Και κάθε πότε πρέπει να κάνουμε έναν προληπτικό εργαστηριακό έλεγχο;

Συγκεντρώσαμε μερικές από τις συχνότερες ερωτήσεις που δεχόμαστε στο εργαστήριο και τις απαντάμε με απλό και κατανοητό τρόπο.

Χρειάζεται να μην έχω φάει για όλες τις εξετάσεις;

Όχι. Η νηστεία δεν είναι απαραίτητη για όλες τις εργαστηριακές εξετάσεις.

Υπάρχουν εξετάσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν ανεξάρτητα από το πότε φάγαμε τελευταία φορά. Για παράδειγμα, μια γενική αίματος συνήθως δεν απαιτεί να έχει προηγηθεί νηστεία.

Αντίθετα, σε ορισμένες βιοχημικές εξετάσεις μπορεί να ζητηθεί αποχή από το φαγητό για περίπου 8–10 ώρες, ανάλογα με τις εξετάσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν και τις οδηγίες του γιατρού ή του εργαστηρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μέτρηση σακχάρου νηστείας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί νηστεία και στο πλαίσιο λιπιδαιμικού ελέγχου.

Κατά τη διάρκεια της νηστείας συνήθως επιτρέπεται το νερό, εκτός εάν έχουν δοθεί διαφορετικές οδηγίες.

Επειδή όμως κάθε παραπεμπτικό μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικό συνδυασμό εξετάσεων, είναι προτιμότερο να επικοινωνείτε με το εργαστήριο πριν από την αιμοληψία, ώστε να γνωρίζετε αν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία.

Τι περιλαμβάνει μια γενική αίματος;

Η γενική αίματος είναι μία από τις πιο συχνές εργαστηριακές εξετάσεις και μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για τα κύτταρα του αίματος.

Μεταξύ άλλων αξιολογούνται:

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια, ο αριθμός και τα χαρακτηριστικά τους, καθώς και παράμετροι όπως η αιμοσφαιρίνη και ο αιματοκρίτης. Οι τιμές αυτές βοηθούν, μεταξύ άλλων, στην αξιολόγηση καταστάσεων όπως η αναιμία.

Τα λευκά αιμοσφαίρια, τα οποία αποτελούν σημαντικό μέρος της άμυνας του οργανισμού. Εκτός από τον συνολικό αριθμό τους, εξετάζεται και ο λευκοκυτταρικός τύπος, δηλαδή η αναλογία των διαφορετικών κατηγοριών λευκών αιμοσφαιρίων.

Τα αιμοπετάλια, τα οποία συμμετέχουν καθοριστικά στη διαδικασία της αιμόστασης και της πήξης του αίματος.

Οι σύγχρονοι αιματολογικοί αναλυτές πραγματοποιούν αυτόματα μεγάλο μέρος της εξέτασης και μπορούν να εντοπίσουν ευρήματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Όταν ο αναλυτής εμφανίσει κάποια ασυνήθιστη ένδειξη ή όταν οι τιμές το απαιτούν, μπορεί να ακολουθήσει μικροσκοπική εξέταση επιχρίσματος περιφερικού αίματος — αυτό που συχνά αποκαλείται στην καθημερινή γλώσσα «πλακάκι».

Στο επίχρισμα, τα κύτταρα του αίματος εξετάζονται στο μικροσκόπιο, ώστε να αξιολογηθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια η μορφολογία, η κατανομή και τυχόν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.

Μπορεί να αλλάξει το αποτέλεσμα μιας γενετικής εξέτασης; Θα χρειαστεί να την επαναλάβω;

Το DNA μας παραμένει ουσιαστικά το ίδιο σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Για τον λόγο αυτό, ένα γενετικό εύρημα που έχει προσδιοριστεί σωστά συνήθως δεν αλλάζει και η ίδια εξέταση δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται απλώς επειδή πέρασε χρόνος.

Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι η επιστημονική ερμηνεία ενός γενετικού ευρήματος.

Η γενετική είναι ένας τομέας που εξελίσσεται συνεχώς. Νέα δεδομένα δημοσιεύονται, περισσότερα γονίδια συνδέονται με συγκεκριμένες παθήσεις και συγκεντρώνονται συνεχώς πληροφορίες για γενετικές παραλλαγές που παλαιότερα δεν ήταν πλήρως κατανοητές.

Έτσι, για παράδειγμα, μία γενετική παραλλαγή που στο παρελθόν είχε χαρακτηριστεί ως παραλλαγή αβέβαιης κλινικής σημασίας (VUS) μπορεί, με την πάροδο του χρόνου και την προσθήκη νέων επιστημονικών δεδομένων, να επαναταξινομηθεί και να αποκτήσει σαφέστερη κλινική σημασία.

Για τον λόγο αυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν χρειάζεται νέα λήψη δείγματος ή επανάληψη ολόκληρης της εξέτασης, αλλά επανεκτίμηση ή επανερμηνεία των ήδη υπάρχοντων γενετικών δεδομένων.

Η ανάγκη επανελέγχου εξαρτάται φυσικά και από το είδος της γενετικής εξέτασης που είχε πραγματοποιηθεί και από το κλινικό ερώτημα.

Υπάρχει υποψία ονυχομυκητίασης. Γιατί χρειάζεται καλλιέργεια και δεν παίρνουμε απευθείας αγωγή;

Η αλλαγή στην εικόνα ενός νυχιού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει μυκητιασική λοίμωξη.

Αλλαγές στο χρώμα, στο πάχος ή στη μορφή των νυχιών μπορεί να εμφανιστούν και για άλλους λόγους, όπως τραυματισμοί, δερματολογικά νοσήματα ή άλλες παθολογικές καταστάσεις.

Η μυκητολογική εξέταση βοηθά αρχικά να διαπιστωθεί εάν πράγματι υπάρχει μύκητας στο δείγμα. Με την καλλιέργεια μπορεί στη συνέχεια να γίνει ταυτοποίηση του μικροοργανισμού και να προσδιοριστεί σε ποια ομάδα ανήκει.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς διαφορετικά είδη μυκήτων δεν αντιμετωπίζονται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Η σωστή εργαστηριακή διάγνωση βοηθά επομένως τον θεράποντα ιατρό να επιλέξει την καταλληλότερη θεραπευτική προσέγγιση και να αποφευχθεί άσκοπη χρήση αντιμυκητιασικών φαρμάκων.

Σημαντικό πριν από τη λήψη δείγματος

Το νύχι θα πρέπει να είναι καθαρό από βερνίκια ή άλλα καλλυντικά προϊόντα.

Επιπλέον, εάν έχει προηγηθεί αντιμυκητιασική θεραπεία, μπορεί να επηρεαστεί η δυνατότητα απομόνωσης του μύκητα στην καλλιέργεια. Για τον λόγο αυτό συστήνεται να επικοινωνείτε με το εργαστήριο πριν από τη λήψη, ώστε να σας δοθούν οι κατάλληλες οδηγίες σχετικά με το χρονικό διάστημα διακοπής τυχόν τοπικής ή άλλης αντιμυκητιασικής αγωγής. Για τοπικές αντιμυκητιασικές κρέμες συχνά ζητείται να μην έχουν χρησιμοποιηθεί για τουλάχιστον 15 ημέρες πριν από την εξέταση.

Δεν παρακολουθώ κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας. Κάθε πότε πρέπει να κάνω check up;

Ο προληπτικός εργαστηριακός έλεγχος δεν είναι ίδιος για όλους.

Η συχνότητα και το είδος των εξετάσεων πρέπει να προσαρμόζονται στην ηλικία, το φύλο, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, τυχόν παράγοντες κινδύνου, τη φαρμακευτική αγωγή και τον τρόπο ζωής κάθε ανθρώπου.

Στην καθημερινή πράξη, πολλοί άνθρωποι πραγματοποιούν έναν βασικό προληπτικό έλεγχο περίπου μία φορά τον χρόνο, ιδιαίτερα όταν αυτό έχει συστηθεί από τον θεράποντα ιατρό τους.

Ένας βασικός εργαστηριακός έλεγχος μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να περιλαμβάνει:

 - γενική αίματος,

 - έλεγχο γλυκόζης,

 - λιπιδαιμικό προφίλ, όπως ολική χοληστερόλη, HDL, LDL και τριγλυκερίδια,

 - δείκτες νεφρικής λειτουργίας,

 - δείκτες ηπατικής λειτουργίας,

 - γενική ούρων,

 - έλεγχο θυρεοειδικής λειτουργίας όταν υπάρχει σχετική ένδειξη,

 - καθώς και συγκεκριμένες βιταμίνες ή άλλες παραμέτρους όταν αυτό δικαιολογείται από το ιστορικό ή την κλινική εικόνα.

Δεν είναι απαραίτητο όλοι να κάνουν κάθε χρόνο ακριβώς τις ίδιες εξετάσεις. Ο προληπτικός έλεγχος έχει μεγαλύτερη αξία όταν είναι εξατομικευμένος και πραγματοποιείται σε συνεννόηση με τον γιατρό.

Η σωστή ενημέρωση είναι μέρος της σωστής προετοιμασίας

Οι εργαστηριακές εξετάσεις δεν είναι απλώς αριθμοί σε ένα χαρτί. Κάθε εξέταση έχει συγκεκριμένο σκοπό, μπορεί να απαιτεί διαφορετική προετοιμασία και πρέπει να ερμηνεύεται στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο.

Γι’ αυτό, πριν από μια εξέταση, μη διστάζετε να ρωτάτε:

Χρειάζεται να είμαι νηστικός;
Πρέπει να διακόψω κάτι πριν από τη λήψη;
Χρειάζεται συγκεκριμένη ώρα για την εξέταση;
Πώς πρέπει να συλλέξω ή να μεταφέρω το δείγμα;
Τι ακριβώς εξετάζει η συγκεκριμένη ανάλυση;

Η σωστή ενημέρωση πριν από την εξέταση βοηθά τόσο στη σωστή προετοιμασία όσο και στην αξιοπιστία του αποτελέσματος.

Έχετε κάποια άλλη ερώτηση σχετικά με τις εργαστηριακές εξετάσεις;

Στείλτε μας την απορία σας.
Στη βιοGenetika πιστεύουμε ότι, όταν πρόκειται για την υγεία μας, όλοι πρέπει να μπορούμε να λαμβάνουμε σαφείς, κατανοητές και επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις σε όσα μας απασχολούν.